Oś Świata/Moja oś świata
17.10
2018

Odpowiedź Johna Hattiego na pytania nauczycieli

W czasie webinarium z profesorem Johnem Hattim słuchacze zadali mu kilka pytań. Przedstawiam opis odpowiedzi na cztery pytania: Jak tworzyć wraz z uczniami kryteria sukcesu? Co zrobić, aby uczniowie lepiej korzystali z informacji zwrotnych przekazywanych przez nauczycieli? Jak zapewnić, żeby wszyscy uczniowie otrzymywali informacje zwrotne? Czy relacje pomiędzy nauczycielem i uczniem wpływają na przyjmowanie przez ucznia informacji zwrotnej i w konsekwencji na uczenie się uczniów? czytaj więcej...
14.10
2018

Szacunek w pracy nauczyciela

Z okazji Dnia Nauczyciela i w docenieniu pracy pedagoga napisałam dla Was tekst, zawierający 12 możliwych  do osiągnięcia radości w pracy nauczyciela. Zawód nauczyciela jest zawodem pełnionym dla i z myślą o ludziach. Obojętnie, czy uczymy studenta na studiach, czy ucznia w pierwszej klasie, to uczymy człowieka. Janusz Korczak, którego wszyscy bardzo cenimy powiedział: „Nie ma dzieci – są ludzie...” Trzeba stale mieć to na uwadze. Dziecko nie staje się człowiekiem, ono jest od samego urodzenia człowiekiem i tak, jak każdy z nas powinno być traktowane z szacunkiem. W przypadku dzieci jest to szczególnie ważne, gdyż dziecko nie umie zawalczyć o siebie, o swoje prawa o należną mu życzliwość. Po tym emocjonalnym wstępie chciałabym przejść do człowieka nieco starszego, czyli do nauczyciela. Decydując się na zawód nauczyciela zgadzamy się, aby odnosić się do podopiecznych z szacunkiem i życzliwością. czytaj więcej...
11.10
2018

Jak i kiedy przekazywać krytyczne uwagi?

Na postawie wytycznych (https://www.linkedin.com/feed/news/2522764) do przekazywania pracownikom krytycznych zaleceń do ich pracy, opracowałam kilka rad o dawaniu uczniom krytycznych uwag o ich pracy. czytaj więcej...
11.10
2018

20 obserwowalnych cech dobrej lekcji

Dobra lekcja zależy od różnych czynników. Specjaliści z TeachThought Staff w artykule 20 Observable Characteristics Of Effective Teaching opisali 20 cech, które charakteryzują dobrą lekcję. Ciekawe, czy polscy nauczyciele i dyrektorzy mają podobne zdanie na ten temat. czytaj więcej...
09.10
2018

Jak i kiedy przekazywać krytyczne uwagi?

Na postawie wytycznych (https://www.linkedin.com/feed/news/2522764) do przekazywania pracownikom krytycznych zaleceń do ich pracy, opracowałam kilka rad o dawaniu uczniom krytycznych uwag o ich pracy. czytaj więcej...
30.09
2018

Cztery pomysły pomagające w nauczaniu, część 4 – Uzgodnienie z innymi nauczycielami kryteriów sukcesu do zadania

Wydaje się, że nauczyciele jednego przedmiotu wiedzą, jak ma wyglądać dobrze zrobione przez ucznia zadanie. Ale czy na pewno każdy z nauczycieli sformułowałby te same kryteria do zadania? czytaj więcej...
26.09
2018

Kto pyta, ten uczy

Jakiego rodzaju pytania zadaje nauczyciel/-ka podczas lekcji uczniom i uczennicom? Przeważnie są to pytania zamknięte, sprawdzające wiedzę uczniów i uczennic. Nauczyciel chce się dowiedzieć, czy uczniowie opanowali materiał i ewentualnie jeszcze raz go powtórzyć, żeby był lepiej utrwalony. Okazuje się, że pytania mogą być efektywnym narzędziem w nauczaniu. Jednak dzieje się tak wtedy, kiedy stawia się pytania, które uruchamiają myślenie uczniów i uczennic. Mogą to być pytania, na które nie ma jednej prawdziwej odpowiedzi albo do tej prawdziwej dochodzi się w ramach dyskusji. Podzielę się z Wami sposobami na zadawanie pytań wypracowanymi w programie Szkoła Ucząca Się  (https://sus.ceo.org.pl/) bazującym na ocenianiu kształtującym.   czytaj więcej...
22.09
2018

Cztery pomysły pomagające w nauczaniu, część trzecia – Znaczenie pojęć

Bardzo często nauczyciele używają pojęć, które dla nich są już oczywiste, ale dla uczniów są całkiem nowe i w języku potocznym mają zupełnie inne znaczenie. Szczególnie to widać w przypadku pojęć matematycznych. Matematycy ustalili pewien język, ale pamiętajmy, że dla ucznia nie jest on intuicyjny. Weźmy choćby przykład pojęcia „pierwiastek równania”. Dlaczego „pierwiastek”? Pojęcie „pierwiastek” dziecku nie kojarzy się z niczym, a starszemu uczniowi jedynie z pierwiastkiem arytmetycznym, który z pojęciem pierwiastka równania nie ma nic wspólnego. Inny przykład to ułamki. Dla ucznia poznającego ułamki pojęcie 1/3 jest kompletnie nieintuicyjne, bo jak złożyć w całość: 1 to „jedna książka”, 3 to „trzecia dziewczynka”, a razem? Ten przykład zaprezentowany przed laty przez Witolda Szwajkowskiego, otworzył mi oczy na to, że my dorośli zakładamy, że dzieci urodziły się z językiem matematycznym, a on został wymyślony na użytek nauki i nie jest intuicyjny. Warto poświęcić czas na głębsze zrozumienie przez uczniów pojęć, którymi się posługują. Jak to można zrobić? Uczniowie mogą: porównywać nowe pojęcie z pojęciami, które już znają, zgadywać znaczenie pojęcia, podawać przykłady tego, czym jest dane pojęcie i kontrprzykłady – czyli tego, czym na pewno nie jest, próbować budować własną definicję, używając języka potocznego, budować zdania z danymi pojęciami, określać pojęcie własnymi słowami, układać zadania z pojęciami, pokazywać w niewerbalny sposób znaczenie pojęcia. Szczególnie ważne jest wprowadzanie pojęć. Musimy zadbać, aby nie było ich za wiele na raz, bo uczniowie będą w stanie ich sobie utrwalić. Np. jeśli na jednej lekcji mówimy o „różnicy”, „sumie”, „odjemnej”, „odjemniku”, „składnikach”, to może być za dużo. Pokażę kilka przykładów wprowadzania pojęć matematycznych. Liczba pierwsza: Najpierw sami zastanówmy się, dlaczego matematycy nazwali liczby pierwsze pierwszymi? Dlaczego one są „pierwsze”, a nie „drugie”? Jeśli nie umiemy tego wyjaśnić to także lekcja pokory dla nas. Teraz pomysł: na tablicy piszemy w dwóch kolumnach liczby. W pierwszej np.: 2. 5, 17, 31, 41, 59, a w drugiej np.: 4, 16, 33, 81, 122. Teraz prosimy uczniów, aby w parach znaleźli różnice pomiędzy kolumnami. Tak dochodzimy do definicji liczby pierwszej i prosimy uczniów, aby zapisali w zeszycie po 10 przykładów liczb pierwszych. Prostokąt: Nauczyciel wprowadza pojęcie prostokąta. Rysuje na tablicy przykłady prostokątów oraz, w innym miejscu, przykłady figur nie będących prostokątami. Nauczyciel pyta uczniów, dlaczego figury narysowane jako pierwsze nazwano prostokątami? Ostrosłup prawidłowy: Nauczyciel wprowadza pojęcie ostrosłupa prawidłowego. Pokazuje uczniom bryły, które nie są ostrosłupami prawidłowymi i prosi uczniów, aby powiedzieli, dlaczego te bryły nie pasują. Własności czworokątów: Nauczyciel utrwala własności czworokątów. Rysuje różne przykłady czworokątów i zadaje szereg pytań typu: „Które z tych czworokątów mają dwa równe kąty”, „Które z nich maja dwie osi symetrii” itp. Uczniowie wskazują właściwe czworokąty. Kategoryzowanie i porównywanie jest bardzo dobrym sposobem na zapoznanie się ze znaczeniem pojęć. Można przedstawić uczniom różne pojęcia i poprosić ich o sporządzenie kategorii i zamieszczenie w nich prezentowanych pojęć. Tworzenie przez uczniów kategorii jest lepsze niż ich podawanie. Konkluzja: Poświęć czas na dogłębne zrozumienie znaczenia używanych pojęć.  
16.09
2018

Błąd w szkole

Coraz więcej nauczycieli zdaje sobie sprawę, że ważniejsze jest uczenie uczniów krytycznego myślenia niż dążenie do osiągania przez nich wysokich wyników w testach. Pogląd ten jest trudny do zaakceptowania, gdyż nauczyciel w szkole jest rozliczany właśnie z wyników testów swoich uczniów. Jeśli jednak zgadzamy się wewnętrznie, że umiejętność krytycznego myślenia jest ważna, to co możemy w tej sprawie zrobić? czytaj więcej...
14.09
2018

Cztery pomysły pomagające w nauczaniu. część druga: Zrozumienie przez uczniów kryteriów sukcesu do zadania

W matematyce kryteria do zadania są często zawarte w poleceniu. Jeśli polecenie do zadania brzmi np.: „rozwiąż równanie”, to kryterium do tego zadania jest: „poprawne znalezienie rozwiązania równania”. Jednak nie zawsze da się wyczytać z polecenia kryteria, zatem uczeń może rozumieć polecenie i kryteria zupełnie inaczej niż chciałby nauczyciel. Szczególnie, gdy w zadaniu zawarte są terminy, których uczeń (z różnych powodów) nie zna. Weźmy przykład zadania: „Znajdź 98 wyraz ciągu liczbowego…..” . Uczeń może nie wiedzieć, co oznacza „wyraz ciągu” , ale też, co oznacza w tym przypadku słowo „znajdź”. Inny przykład z języka polskiego: „Opisz relacje bohatera z otaczającym go światem”. Nawet po wyjaśnieniu w postaci kryterium: „opiszesz relacje panujące w domu bohatera i relacje bohatera z rówieśnikami”, nadal nie wiemy, co nauczyciel rozumie przez słowo „relacje” i jak nasza praca ma wypełnić te kryteria. Warto zapytać uczniów, czego ich zdaniem oczekuje od nich nauczyciel. Najlepiej zostawić im chwilę na ustalenie odpowiedzi w parach, a dopiero potem wybrać jedną z par, aby wyjaśniła, co oznaczają zapisane kryteria do zadania. Dzięki takiemu postępowaniu mamy szansę, że nasi uczniowie lepiej wykonają swoją pracę i osiągną to, co zakładamy. Konkluzja: Wspólnie przedyskutować polecenie do zadania, określić zrozumiałe dla wszystkich uczniów kryteria sukcesu do zadania.