Oś Świata/Ocena opisowa

Dlaczego ocena opisowa nie jest oceną pomagającą się uczyć?

28.11
2014

Nie każda ocena opisowa daje uczniowi informacje, które pomagają mu się uczyć. Przymiotnik opisowa określa tylko formę oceny – jest to ocena wyrażona słownie poprzez mniej lub bardziej rozbudowany opis. Nie mówi nic o jej funkcji i treści.

Rodzi to szereg nieporozumień, zarówno wśród nauczycieli, jak i uczniów oraz ich rodziców. Przyjrzyjmy się przykładom takim jak: „ładny rysunek”, „pisz ładniej” lub „nie czyta płynnie”. Wszystkie one mają formę jakiegoś skrótowego opisu. Co jednak opisują? „Ładny rysunek” i „nie czyta płynnie” wprost wyrażają osąd nauczyciela. „Staraj się pisać ładniej”, choć pozornie zawiera jakąś wskazówkę, stanowi zawoalowaną opinię: „piszesz brzydko”, z której uczeń nie skorzysta.

Takie mało konkretne pochwały i krytyczne uwagi nie różnią się wiele od oceny sumującej, czyli oceny w formie stopni (np. 3+, bardzo dobry, dop.) lub jakiegoś ich słownego lub symbolicznego zastępnika (np. wspaniale!, niedobrze!). Zawierają one tylko i wyłącznie osąd o postrzeganym przez nauczyciela poziomie pracy ucznia, ale brak w nich informacji, które by wyjaśniały, z czego on wynika, oraz pomagałyby uczniowi w dalszej pracy.

Część nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej w ocenianiu bieżącym stosuje formę oceny opisowej do wspierania ucznia w rozwoju. Formułując oceny, ustnie czy pisemnie, dają oni uczniowi (oraz jego rodzicom) informacje o celu, do którego uczeń dąży, o miejscu, w którym już jest uczeń w swoim uczeniu się, oraz o sposobie, w jaki uczeń może cel osiągnąć. To właśnie rozumiemy jako ocenę rozwojową albo ocenę pomagającą uczniowi się uczyć.

Ocena rozwojowa wspiera ucznia w uczeniu się, gdyż daje mu precyzyjną informację o tym, co już robi dobrze, a co jeszcze wymaga poprawy, a także konkretnie wskazuje, jak ma swoją pracę poprawić i jak może dalej pracować. Jeśli ocena opisowa spełnia te warunki, należy ja uznać za ocenę rozwojową. Jej skuteczność edukacyjną potwierdzają liczne badania wzmiankowane w uzasadnieniu stanowiska koalicji „Dziecko bez stopni”.

Błędy w ocenianiu opisowym

Wierzymy, że każdy nauczyciel, który decyduje się na stosowanie oceny opisowej, pragnie pomóc uczniowi w rozwoju. Dążąc do tego, warto wiedzieć, jakie są najczęstsze błędy obecnie popełniane w sporządzaniu ocen opisowych w ocenianiu bieżącym, oraz świadomie ich unikać. Pomoże to w sprawieniu, by ocena opisowa stała się prawdziwą oceną rozwojową.

Ocena podsumowuje zbyt długi okres, co utrudnia ich odniesienie do konkretnych prac czy aktywności.

Ocena nie zawiera szczegółowych informacji potrzebnych uczniowi do rozwoju.

Ocena składa się z samych pochwał, nie ma w niej żadnych wskazówek, co należy jeszcze rozwijać.

Ocena pomija osiągnięciach ucznia, a skupia się wyłącznie na błędach i niedociągnięciach.

Ocena nie zawiera wskazówek odnośnie tego, jak uczeń ma osiągnąć cel, lub wskazówki te są zbyt ogólne (np.: Uważaj na błędy rachunkowe).

Ocena jest schematyczna, bez żadnego rysu indywidualnego, często oparta na gotowych wzorach zaczerpniętych z internetu lub innych źródeł.

Ocena dotyczy osoby ucznia (np. Antek nie ma talentu do matematyki), a nie jego pracę (Antek prawidłowo dodaje w zakresie do 100).

Jak natomiast można sprawdzić, czy wystawiona ocena opisowa jest rozwojowa? Wystarczy zapytać ucznia, czy po zapoznaniu się z otrzymaną oceną wie, co robi dobrze, co powinien poprawić oraz w jaki sposób może to zrobić.

Najważniejszą funkcją oceny powinno być upewnienie ucznia i jego rodziców, że dziecko się rozwija, oraz jak najskuteczniejsze wspomaganie tego rozwoju. Ocena pomagająca się uczyć, którą proponujemy, to naszym zdaniem najlepsza droga do osiągnięcia tego celu.

Danuta Sterna i Jacek Strzemieczny

Program Szkoła Ucząca Się

To wpis, który ukazał się na stronie koalicji „Dziecko bez stopni”, która zabiega o ustawowe wprowadzenie oceny w postaci informacji pomagających się uczyć jako jedynej formy oceniania bieżącego w kla­sach I–III szkoły podstawowej.

Dodaj komentarz

  Subscribe  
Powiadom o